Câu hỏi:
Anh trai tôi đứng tên một sổ tiết kiệm tại ngân hàng và đã mất vào tháng 6/2024. Hiện cha mẹ tôi đang làm thủ tục nhận số tiền tiết kiệm do anh để lại. Tuy nhiên, ngân hàng yêu cầu phải có giấy tờ chứng minh tình trạng hôn nhân của anh tôi tại thời điểm qua đời.
Do anh tôi từng cư trú tại nhiều địa phương nên UBND nơi cư trú hiện tại chỉ xác nhận được tình trạng hôn nhân trong thời gian anh cư trú tại địa phương. Ngân hàng cho rằng như vậy chưa đủ và yêu cầu bổ sung giấy tờ chứng minh anh tôi chưa từng kết hôn.
Xin hỏi yêu cầu của ngân hàng có đúng quy định pháp luật không? Nếu UBND không thể xác nhận toàn bộ quá trình, cha mẹ tôi cần làm gì để chứng minh anh tôi chưa kết hôn và nhận số tiền tiết kiệm?
Xin cảm ơn!
Trả lời:
Việc ngân hàng yêu cầu bổ sung giấy tờ chứng minh tình trạng hôn nhân của anh bạn là có cơ sở.
Khi anh bạn qua đời, số tiền trong sổ tiết kiệm trở thành di sản thừa kế. Trường hợp anh bạn không để lại di chúc, những người được hưởng di sản sẽ được xác định theo hàng thừa kế quy định tại Điều 651 Bộ luật Dân sự 2015. Hàng thừa kế thứ nhất gồm vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ và con nuôi của người chết.
Điều 651. Người thừa kế theo pháp luật
1. Những người thừa kế theo pháp luật được quy định theo thứ tự sau đây:
a) Hàng thừa kế thứ nhất gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết;
b) Hàng thừa kế thứ hai gồm: ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại, anh ruột, chị ruột, em ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại;
c) Hàng thừa kế thứ ba gồm: cụ nội, cụ ngoại của người chết; bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột; chắt ruột của người chết mà người chết là cụ nội, cụ ngoại.
Do đó, việc xác định anh bạn có vợ hoặc con hay không là cần thiết để xác định đầy đủ những người có quyền hưởng di sản. Vì vậy, ngân hàng có thể yêu cầu gia đình cung cấp tài liệu chứng minh tình trạng hôn nhân của anh bạn trước khi giải quyết việc nhận tiền tiết kiệm.
Về việc xác nhận tình trạng hôn nhân, Điều 21 Nghị định 123/2015/NĐ-CP quy định UBND cấp xã nơi công dân thường trú có thẩm quyền cấp Giấy xác nhận tình trạng hôn nhân. Trường hợp người đã từng cư trú tại nhiều địa phương, việc xác nhận được thực hiện trên cơ sở thông tin hộ tịch và thời gian cư trú tại từng địa phương theo quy định pháp luật.
Điều 21. Thẩm quyền cấp Giấy xác nhận tình trạng hôn nhân
1. Ủy ban nhân dân cấp xã, nơi thường trú của công dân Việt Nam thực hiện việc cấp Giấy xác nhận tình trạng hôn nhân.
Trường hợp công dân Việt Nam không có nơi thường trú, nhưng có đăng ký tạm trú theo quy định của pháp luật về cư trú thì Ủy ban nhân dân cấp xã, nơi người đó đăng ký tạm trú cấp Giấy xác nhận tình trạng hôn nhân.
2. Quy định tại Khoản 1 Điều này cũng được áp dụng để cấp Giấy xác nhận tình trạng hôn nhân cho công dân nước ngoài và người không quốc tịch cư trú tại Việt Nam, nếu có yêu cầu.
Trong trường hợp anh bạn đã qua đời và UBND nơi cư trú cuối cùng chỉ có thể xác nhận tình trạng hôn nhân trong thời gian anh bạn cư trú tại địa phương, gia đình có thể liên hệ với UBND cấp xã tại những nơi anh bạn từng thường trú trước đây để đề nghị xác nhận tình trạng hôn nhân tương ứng với từng khoảng thời gian cư trú.
Nếu cơ quan đăng ký hộ tịch không thể xác nhận đầy đủ quá trình do không còn hồ sơ hoặc không có thông tin lưu trữ, gia đình nên đề nghị cơ quan này trả lời bằng văn bản về thời gian và nội dung không thể xác nhận. Sau đó, gia đình có thể sử dụng văn bản này cùng các tài liệu liên quan để làm việc lại với ngân hàng và chứng minh quá trình tình trạng hôn nhân của anh bạn.
Trường hợp vẫn không thể xác định được tình trạng hôn nhân của anh bạn bằng hồ sơ hộ tịch, gia đình có thể cần thực hiện thủ tục xác định người thừa kế theo quy định pháp luật để làm căn cứ giải quyết việc nhận số tiền tiết kiệm.
