Câu hỏi:
Tôi nghe nói, trường hợp xe đè vạch khi đèn đỏ sẽ bị xử phạt về lỗi không chấp hành hiệu lệnh của đèn tín hiệu giao thông (lỗi vượt đèn đỏ). Tuy nhiên, theo tôi, hành vi này chỉ nên bị xác định là lỗi không chấp hành chỉ dẫn của vạch kẻ đường. Vậy cách hiểu nào là đúng theo quy định pháp luật? Xin cảm ơn!
Trả lời:
Theo quy định tại khoản 2 Điều 11 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ năm 2024, người tham gia giao thông đường bộ có trách nhiệm chấp hành báo hiệu đường bộ, trong đó bao gồm tín hiệu đèn giao thông.
Cụ thể, khoản 4 Điều 11 Luật này quy định về ý nghĩa của các tín hiệu đèn giao thông như sau:
Điều 11. Chấp hành báo hiệu đường bộ
[…]
4. Tín hiệu đèn giao thông có 03 màu, gồm: màu xanh, màu vàng, màu đỏ; có hiển thị thời gian hoặc không hiển thị thời gian. Người tham gia giao thông đường bộ phải chấp hành như sau:
a) Tín hiệu đèn màu xanh là được đi; trường hợp người đi bộ, xe lăn của người khuyết tật đang đi ở lòng đường, người điều khiển phương tiện tham gia giao thông đường bộ phải giảm tốc độ hoặc dừng lại nhường đường cho người đi bộ, xe lăn của người khuyết tật qua đường;
b) Tín hiệu đèn màu vàng phải dừng lại trước vạch dừng; trường hợp đang đi trên vạch dừng hoặc đã đi qua vạch dừng mà tín hiệu đèn màu vàng thì được đi tiếp; trường hợp tín hiệu đèn màu vàng nhấp nháy, người điều khiển phương tiện tham gia giao thông đường bộ được đi nhưng phải quan sát, giảm tốc độ hoặc dừng lại nhường đường cho người đi bộ, xe lăn của người khuyết tật qua đường hoặc các phương tiện khác;
c) Tín hiệu đèn màu đỏ là cấm đi.
Như vậy, khi đến gần nút giao có hệ thống đèn tín hiệu giao thông, người điều khiển phương tiện phải quan sát tín hiệu đèn và chủ động dừng xe trước vạch dừng khi có yêu cầu.
Trường hợp đèn tín hiệu chuyển sang màu vàng khi phương tiện chưa đến vạch dừng, người điều khiển phương tiện phải dừng lại trước vạch. Nếu người điều khiển vẫn tiếp tục di chuyển, để xe lấn lên hoặc vượt qua vạch dừng khi không thuộc trường hợp được phép đi tiếp thì có thể bị xác định là hành vi không chấp hành hiệu lệnh của đèn tín hiệu giao thông.
Mặt khác, theo điểm b khoản 9 Điều 6 đối với ô tô và điểm c khoản 7 Điều 7 đối với xe máy tại Nghị định 168/2024/NĐ-CP, hành vi không chấp hành hiệu lệnh của đèn tín hiệu giao thông là hành vi vi phạm bị xử phạt theo quy định về lỗi vượt đèn đỏ.
Do đó, cần phân biệt các trường hợp sau:
-
Khi đèn tín hiệu màu vàng: Người điều khiển phương tiện phải dừng trước vạch dừng. Trường hợp phương tiện đã đi trên vạch dừng hoặc đã đi qua vạch dừng khi đèn chuyển sang màu vàng thì được tiếp tục di chuyển.
-
Khi đèn tín hiệu màu đỏ: Đây là tín hiệu cấm đi. Người điều khiển phương tiện phải dừng trước vạch dừng, không được tiếp tục di chuyển qua vạch.
-
Trường hợp cố tình vượt vạch khi đèn đỏ: Nếu đèn đỏ đã bật mà người điều khiển phương tiện vẫn tiếp tục di chuyển, lấn qua hoặc vượt vạch dừng thì có thể bị xác định là hành vi không chấp hành hiệu lệnh của đèn tín hiệu giao thông và bị xử phạt về lỗi vượt đèn đỏ.
Như vậy, không phải mọi trường hợp bánh xe chạm hoặc dừng trên vạch đều mặc nhiên được xác định là lỗi vượt đèn đỏ. Việc xác định hành vi vi phạm cần căn cứ vào thời điểm phương tiện di chuyển, trạng thái đèn tín hiệu và vị trí của phương tiện so với vạch dừng.
