Câu hỏi:
Gia đình tôi có một thửa đất đã được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, trong đó toàn bộ diện tích hiện đang được xác định là đất trồng cây lâu năm. Do chưa đủ điều kiện chuyển sang đất ở, gia đình tôi dự định xây một căn nhà nhỏ trên thửa đất này để ở.
Xin hỏi, nếu tự ý xây nhà trên đất nông nghiệp thì gia đình tôi có bị xử phạt không? Trường hợp bị xử phạt thì sau khi nộp phạt có được tiếp tục sử dụng căn nhà hay bắt buộc phải khôi phục lại hiện trạng, hoặc thực hiện thủ tục chuyển mục đích sử dụng đất sang đất ở?
Xin cảm ơn!
Trả lời:
Việc gia đình bạn xây nhà trên đất trồng cây lâu năm khi chưa được phép chuyển mục đích sử dụng đất sang đất ở là hành vi sử dụng đất không đúng mục đích và có thể bị xử phạt vi phạm hành chính.
Theo quy định tại Điều 10 Nghị định 123/2024/NĐ-CP, trường hợp tự ý chuyển đất nông nghiệp không phải đất trồng lúa, đất lâm nghiệp sang đất ở có thể bị phạt tiền tùy theo diện tích đất vi phạm. Ngoài tiền phạt, người vi phạm còn có thể bị áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả, trong đó có buộc khôi phục lại tình trạng ban đầu của đất trước khi vi phạm.
Điều 10. Sử dụng đất nông nghiệp không phải là đất trồng lúa, không phải là đất lâm nghiệp sang đất phi nông nghiệp mà không được cơ quan Nhà nước có thẩm quyền cho phép
[…]
2. Hành vi chuyển đất nông nghiệp không phải là đất trồng lúa, không phải là đất lâm nghiệp sang đất ở thuộc địa giới hành chính của xã thì hình thức và mức xử phạt như sau:
a) Phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng đối với diện tích đất từ dưới 0,01 héc ta;
b) Phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng đối với diện tích đất từ 0,01 héc ta đến dưới 0,03 héc ta;
c) Phạt tiền từ 30.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng đối với diện tích đất từ 0,03 héc ta đến dưới 0,05 héc ta;
d) Phạt tiền từ 50.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng đối với diện tích đất từ 0,05 héc ta đến dưới 0,1 héc ta;
đ) Phạt tiền từ 100.000.000 đồng đến 150.000.000 đồng đối với diện tích đất từ 0,1 héc ta trở lên.
3. Hành vi chuyển đất nông nghiệp không phải là đất trồng lúa, không phải là đất lâm nghiệp sang đất phi nông nghiệp thuộc địa giới hành chính của phường, thị trấn thì mức xử phạt bằng 02 lần mức phạt tương ứng với quy định tại khoản 1 và khoản 2 Điều này.
4. Biện pháp khắc phục hậu quả:
a) Buộc khôi phục lại tình trạng ban đầu của đất trước khi vi phạm, trừ trường hợp quy định tại khoản 3 Điều 139 Luật Đất đai;
b) Buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp có được do thực hiện hành vi vi phạm.
Như vậy, gia đình bạn không phải chỉ cần nộp phạt là được giữ lại căn nhà và tiếp tục sử dụng. Việc nộp phạt không đồng nghĩa với việc được công nhận mục đích sử dụng đất là đất ở.
Do đó, nếu gia đình chưa được phép chuyển mục đích sử dụng đất thì không nên xây dựng nhà trên thửa đất này. Trường hợp tự ý xây dựng, ngoài việc bị xử phạt, gia đình còn có nguy cơ phải tháo dỡ công trình và khôi phục lại hiện trạng đất theo quyết định của cơ quan có thẩm quyền.
